Περιγραφή μερών

Πρώτο μέρος: Μεθοδολογία και Εισαγωγή

Το πρώτο μέρος απαρτίζεται από δύο κεφάλαια: Το πρώτο αναφέρεται σε βασικές μεθοδολογικές αρχές που διέπουν την οικονομική σκέψη.

Το δεύτερο είναι εισαγωγή στη γενική και ολοκληρωμένη μεγέθυνση. Η γενική και ολοκληρωμένη μεγέθυνση είναι η έννοια που χαρακτηρίζει την οπτική γωνία με την οποία παρακολουθούμε τα θέματα ανάπτυξης και μεγέθυνσης στο βιβλίο αυτό.

Το πρώτο κεφάλαιο που ασχολείται με τα ζητήματα μεθοδολογίας είναι απαραίτητο γιατί συχνά οικονομικές θεωρίες γίνονται αποδεκτές ή απορρίπτονται με απλές αναφορές στο μεθοδολογικό τους υπόβαθρο. Αυτό όμως είναι μια αντιπαραγωγική πρακτική για τον επιστημονικό πλουραλισμό και την εμβάθυνση της επιστημονικής σκέψης. Έτσι εδώ διευκρινίζουμε τις δυνατότητες και τις βοήθειες που μπορεί να βρει κάποιος στις μεθοδολογικές αρχές της οικονομικής σκέψεις στην προσπάθεια να αναπτύξει τη γενική και ολοκληρωμένη μεγέθυνση.

Στο δεύτερο κεφάλαιο καταρχήν τίθενται μια σειρά από βασικά ζητήματα όπως ποια είναι τα βασικά ερωτήματα για τη μεγέθυνση στα οποία καλείται να απαντήσει η θεωρία και η πολιτική της ανάπτυξης και της μεγέθυνσης. Αναλύεται ο στόχος της αναπτυξιακής θεωρίας και της θεωρίας της μεγέθυνσης και ειδικότερα η σχέση μεγέθυνσης και ευημερίας. Επίσης, τίθεται το ζήτημα της φάσης εξέλιξης της οικονομίας σε συνδυασμό με την περιοχή των οικονομικών επιστημών που είναι αρμόδια για τη σχετική ανάλυση. Παρουσιάζεται η σχέση θεωρίας της ανάπτυξης και της θεωρίας της μεγέθυνσης, η σχέση μεταξύ του μερικού και του όλου και η διάκριση μεταξύ της ανάλυσης αποθεμάτων και της ανάλυσης ροών. Τέλος, περιγράφεται η βασική έννοια της γενικής και ολοκληρωμένης μεγέθυνσης ως εναλλακτική θεώρηση για το γενικότερο πλαίσιο ανάλυσης της ανάπτυξης και μεγέθυνσης.

 

Δεύτερο Μέρος: Κρίσιμες Έννοιες της Οικονομικής Δράσης 

Στο μέρος αυτό αναλύονται οι κρίσιμες έννοιες που παίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην ενεργοποίηση της οικονομικής δράσης του ατόμου. Η οικονομική δράση του ατόμου μελετάται από όλο το φάσμα της οικονομικής σκέψης. Όμως η αναπτυξιακή σκέψη και η σκέψη της οικονομικής μεγέθυνσης είναι απόλυτα συνυφασμένη με την κατανόηση της οικονομικής δράσης του διότι τις συνδέει την έννοια του χρόνου σε σχέση με τα οικονομικά αποτελέσματα. Έτσι, η ανθρώπινη δράση δημιουργεί τις προϋποθέσεις μεταβολής από τη μια θέση ισορροπίας στην άλλη που με τη σειρά της δημιουργεί τις προϋποθέσεις ανάπτυξης και μεγέθυνσης. Τα θέματα αυτά είναι: το πολιτισμικό υπόβαθρο, το θεσμικό υπόβαθρο, τα πολύπλοκα συστήματα και η πληροφορία, η πολιτική, η αβεβαιότητα, οι προσδοκίες και η επιχειρηματικότητα.

Οι έννοιες αυτές είναι κρίσιμες για την κατανόηση όχι μόνο των περισσότερων από τις οικονομικές θεωρίες, τις θεωρίες μεγέθυνσης και της ανάπτυξης αλλά και για την επικοινωνία των γειτονικών επιστημών με την έννοια της μεγέθυνσης. Αυτός είναι και ο λόγος που μέχρι τώρα η οικονομική σκέψη έκανε σκέψεις και συλλογισμούς στους οποίους οι έννοιες αυτές υπήρχαν αμέσως ή εμμέσως. Έτσι π.χ. η νεοκλασική θεωρία ουσιαστικά ισχυρίζεται στο μεγαλύτερο μέρος της ότι υπάρχουν θεσμοί χωρίς κόστη συναλλαγών και άριστο πολιτισμικό υπόβαθρο που οδηγεί στις ισορροπίες. Όμως, οι έννοιες αυτές με τη βαρύτητα που έχουν συνιστούν παράγοντες σημαντικών αλλαγών όχι μόνο για το παρελθόν και το παρόν της οικονομικής σκέψης και της οικονομικής πολιτικής και συνεπώς της πραγματικότητας αλλά και για το μέλλον τους. Για αυτό τους δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή.

Ένα ερώτημα που γεννιέται αφορά στην επιλογή των εννοιών αυτών ως κρίσιμες έννοιες για την κατανόηση της οικονομικής, της αναπτυξιακής σκέψης και της σκέψης μεγέθυνσης σε σύγκριση με άλλες έννοιες που ενδεχομένως θεωρούμε επίσης σημαντικές.

Οι έννοιες που επελέγησαν διαθέτουν το χαρακτηριστικό ότι δεν αποτελούν  καταρχήν «οικονομικές έννοιες». Παραδείγματος χάρη οι «θεσμοί» και τα « κίνητρα» είναι έννοιες που προέρχονται από την κοινωνιολογία, την ανθρωπολογία, την ψυχολογία (ατομική και κοινωνική). Η έννοια των πολύπλοκων συστημάτων και της πληροφορίας είναι δάνειο από τη φυσική και είναι μια καθοριστική έννοια με πολλές εφαρμογές. Η πληροφορία είναι κύριο χαρακτηριστικό του 20ου και 21ου αιώνα ως ο νέος παράγοντας που μεταβάλλει τον τρόπο λειτουργίας των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων. Η πολιτική είναι έννοια που συνδέεται με τις αποφάσεις των οικονομικά δρώντων και έχει τις βάσεις της στην πολιτική επιστήμη και σε κοινωνικές επιστήμες. Η αβεβαιότητα επίσης είναι μια κατάσταση που συνδέεται με το μέλλον. Έχει επιπτώσεις σε διάφορα θέματα διοίκησης και λήψης αποφάσεων. Το πώς επιδρά εξαρτάται κυρίως από την ψυχολογική θεώρηση που χρησιμοποιείται. Οι «προσδοκίες» είναι κατεξοχήν ψυχολογική έννοια που συνδέεται με το μέλλον.

Τέλος, η επιχειρηματικότητα είναι μια έννοια που συνδέεται βεβαίως με τα οικονομικά αλλά επίσης συνδέεται με τα συστήματα οργάνωσης και λήψης αποφάσεων στις επιχειρήσεις. Περιέχει όμως σημαντικές ψυχολογικές διαστάσεις σε όρους κυρίως πολιτισμικού υποβάθρου.

 

Τρίτο Μέρος: Οι Πηγές Μεγέθυνσης στην Οικονομική Σκέψη

Στο μέρος αυτό γίνεται μια ανασκόπηση της οικονομικής σκέψης έτσι ώστε να έλθουν στο φως όλες οι γνωστές δυνατές πηγές της οικονομικής ανάπτυξης και μεγέθυνσης. Συνεπώς σκοπός του μέρους αυτού είναι να προσδιοριστούν οι συγκεκριμένες πηγές μεγέθυνσης (π.χ. ο καταμερισμός της εργασίας, η καινοτομία, κ.λπ.) που είτε μπορούν να προκαλέσουν μεγέθυνση είτε η δυσλειτουργία μπορεί να αποτελέσει οικονομική συρρίκνωση.

Για το σκοπό αυτό διατρέχουμε την οικονομική σκέψη στις ευρύτερες διαστάσεις της. Έτσι, συμπεριλαμβάνουμε τις θεωρίες των Κλασικών οικονομολόγων από την αυγή των οικονομικών μέχρι και σήμερα. Η ανάλυση που προηγήθηκε γύρω από τους χώρους των θεσμών, της κουλτούρας, της αβεβαιότητας, κ.λπ. όπως αναπτύχθηκαν στο προηγούμενο δεύτερο μέρος του βιβλίου, χρησιμεύει στην αναγνώριση της σημασίας των εννοιών αυτών στη θεωρητική ανάλυση της ανάπτυξης και της μεγέθυνσης που ακολουθεί.

 

Τέταρτο Μέρος: Διεθνής Οικονομική Αρχιτεκτονική και το Ενοποιημένο Πλαίσιο Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών

Στο μέρος αυτό επιχειρείται να παρουσιαστεί η διεθνής οικονομική αρχιτεκτονική και το ενοποιημένο πλαίσιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι οικονομικές σχέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο ενός παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος και ενός πολυδιάστατου κόσμου.

Για το σκοπό αυτό, στο μέρος αυτό, παρουσιάζονται οι διεθνείς οικονομικοί θεσμοί, τα συμβούλια και πρότυπα συνεργασίας, οι παγκόσμιοι θεσμοί εμπορίου, οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, τα διεθνή όργανα διακυβέρνησης, οι διεθνείς διακρατικές συνεργασίες και ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών. Όλοι οι παραπάνω θεσμοί, οργανισμοί και σχέσεις είναι αυτοί οι οποίοι καθορίζουν τις οικονομικές σχέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και η γνώση του τρόπου με τον οποίο διασυνδέονται είναι ιδιαίτερα χρήσιμη ώστε κάποιος να είναι σε θέση να αντιληφθεί το πλαίσιο της διεθνούς οικονομικής ανάπτυξης και μεγέθυνσης.

Επιπρόσθετα, παρουσιάζονται ορισμένες κρίσιμες έννοιες οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την οικουμενική διακυβέρνηση του κόσμου ως απόρροια των συνθηκών παγκοσμιοποίησης και ανοιχτού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τέτοιες είναι η ύπαρξη αποθεματικών νομισμάτων, η διεθνής νομισματική διαχείριση, η τοποθέτηση των οικονομιών στις παγκόσμιες αλυσίδες προστιθέμενης αξίας, τα φαινόμενα της μετάδοσης και της διάχυσης των επιπτώσεων από μια οικονομία σε άλλες και η έλλειψη ασφαλών περιουσιακών στοιχείων ως ένα παγκόσμιο φαινόμενο.

Για να ολοκληρωθεί η ανάλυση της διεθνούς οικονομικής αρχιτεκτονικής και του ενοποιημένου πλαισίου χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, στο παράρτημα του μέρους αυτού περιγράφονται οι παράγοντες που διαμορφώνουν την κίνηση κεφαλαίων για χρηματο­οι­κονομικούς σκοπούς. Γίνεται παρουσίαση σε έννοιες όπως η ανοικτή και η κλειστή ισοδυναμία επιτοκίων, το διεθνές αποτέλεσμα Fisher, η ισοδυναμία αγοραστικής δύναμης και η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία.